|
Asenkron Motor Bağlantı Şekli ve Özellikleri
Üç fazlı asenkron motorlarda stator sargıları motor içerisinde değişik şekillerde bağlandıktan sonra motor dışına genellikle altı uç çıkartılır. Sargı giriş ve çıkış uçlarının motor dışına çıkartıldığı bu bölüme klemens bağlantı kutusu denir. Kutu içerisinde altı uçtan oluşan klemens bulunur ve sargı giriş çıkış uçları bu klemense bağlanır. Klemensin üç ucuna sargı giriş uçları, diğer üç ucuna da sargı çıkış uçları bağlanır.
Üç fazlı asenkron motorlarda sargı uçları;
- R fazı için giriş ucu: U, çıkış ucu X,
- S fazı için giriş ucu: V, çıkış ucu Y,
- T fazı için giriş ucu: W, çıkış ucu Z, harfleri ile ifade edilir.
Klemens uçlarına giriş uçları soldan sağa U-V-W sırası; çıkış uçları ise Z-X-Y sırası ile bağlanır.
Asenkron motor bağlantı klemensleri ve köprüleri
Çıkış uçları Z-X-Y sırası yerine X-Y-Z sırası ile bağlanırsa motorun yıldız çalışması
durumunda bir sorun olmaz. Ancak motorun üçgen bağlanması durumunda her fazın giriş ve
çıkış uçları bağlantı köprüleri tarafından kısa devre edildiğinden sargılardan akım geçmez ve
motor çalışmaz
Motorun Yıldız Bağlantısı ve Özelliği
Stator sargıların giriş uçları olan U,V,W’ye üç faz (RST) gerilim uygulanıp sargıların çıkış uçları olan ZXY kısa devre edilirse bu bağlantıya yıldız bağlantı denir. Yıldız bağlantı λ şeklinde gösterilir .
Yıldız bağlantı, sargıların ZXY uçlarına şebeke gerilimi uygulanıp UVW uçları kısa devre edilerek de yapılabilir. Bu durum, motorun çalışmasında herhangi bir değişiklik meydana getirmez.
Yıldız bağlantı sargılar arasında 120º faz farkı olduğundan hat gerilimi faz geriliminin √3 katıdır. Hat akımı ise faz akımına eşittir.
Yıldız Bağlantının Avantajları
- Düşük Başlangıç Akımı: Yıldız bağlantıda, hat gerilimi faz gerilimine göre daha düşüktür. Bu nedenle, motorun ilk çalıştırılması sırasında daha düşük bir başlangıç akımı çekilir. Bu, elektrik şebekesine olan yükü azaltır ve motorun ömrünü uzatır.
- Yumuşak Başlangıç: Düşük başlangıç akımı sayesinde motor, daha yumuşak bir şekilde çalıştırılır. Bu durum, mekanik parçalarda aşınma ve yıpranmayı azaltır.
- Koruma: Yıldız bağlantı, motorun aşırı yüklenmesi durumunda daha iyi koruma sağlar. Düşük akım ve gerilim sayesinde, motorun sargıları aşırı ısınmaz ve hasar görmez.
Yıldız Bağlantının Dezavantajları
- Düşük Güç: Yıldız bağlantıda, motor tam gücünde çalışamaz. Bu nedenle, yüksek güç gerektiren uygulamalarda yeterli performans göstermez.
- Verim Kaybı: Düşük gerilim nedeniyle motorun verimi de düşer. Bu, enerji tüketiminin artmasına ve işletme maliyetlerinin yükselmesine neden olabilir.
Motorun Üçgen Bağlantı Özellikleri
Motor klemensi üzerindeki birinci fazın çıkış ucu ikinci fazın giriş ucu ile, ikinci fazın çıkış ucu üçüncü fazın giriş ucu ile, üçüncü fazın çıkış ucu birinci fazın giriş ucu ile bağlanırsa bu şekilde bağlantıya üçgen bağlantı denir .
Üçgen bağlantı (Δ) şeklinde sembolize edilir. Bu bağlantıda hat akımı, faz akımının √3 katıdır. Üçgen bağlantıda hat gerilimi faz gerilimine eşittir.
Motor etiketinde (Δ) 380 V yazan motorlar üçgen bağlanır.
Motor etiketinde 220/380 Volt yazması, bir faz sargısına yıldız çalışması durumunda 220 Volt; üçgen çalışması durumunda ise 380 Volt uygulandığını ifade eder.
Üçgen Bağlantının Avantajları
- Yüksek Güç: Üçgen bağlantıda, motor tam hat gerilimini alır. Bu nedenle, motor tam gücünde çalışabilir ve yüksek güç gerektiren uygulamalarda kullanılabilir.
- Yüksek Verim: Üçgen bağlantı, motorun yüksek verimle çalışmasını sağlar. Bu, enerji tüketiminin düşmesine ve işletme maliyetlerinin azalmasına katkıda bulunur.
- Daha Yüksek Tork: Üçgen bağlantı, motorun daha yüksek bir tork üretmesini sağlar. Bu, özellikle ağır yüklerin kaldırılması veya taşınması gereken uygulamalarda avantajlıdır.
Üçgen Bağlantının Dezavantajları
- Yüksek Başlangıç Akımı: Üçgen bağlantıda, motorun ilk çalıştırılması sırasında yüksek bir başlangıç akımı çekilir. Bu durum, elektrik şebekesine fazla yük bindirebilir ve motorun sargılarında aşırı ısınmaya neden olabilir.
- Daha Sert Başlangıç: Yüksek başlangıç akımı, motorun daha sert bir şekilde çalıştırılmasına neden olur. Bu, mekanik parçalarda daha fazla aşınma ve yıpranmaya yol açabilir.
- Daha Karmaşık Koruma Gereksinimleri: Üçgen bağlantı, motorun aşırı yüklenmesi durumunda daha karmaşık koruma önlemleri gerektirir. Bu, motorun güvenli bir şekilde çalıştırılmasını sağlamak için ek maliyetler ve ekipman gerektirir.
Yıldız ve Üçgen Bağlantı Arasındaki Farklar
Elektriksel Farklar
Yıldız bağlantıda, her bir faz sargısı hat geriliminin 1/√3 oranında azalır. Bu, motorun düşük akım ve gerilimle çalışmasını sağlar. Üçgen bağlantıda ise her bir faz sargısı tam hat gerilimini alır, bu da motorun yüksek güç ve verimle çalışmasını sağlar.
Mekanik Farklar
Yıldız bağlantı, motorun yumuşak bir şekilde çalıştırılmasını sağlar ve mekanik parçalarda aşınma ve yıpranmayı azaltır. Üçgen bağlantı ise motorun daha sert bir şekilde çalıştırılmasına neden olur ve mekanik parçalarda daha fazla aşınma ve yıpranmaya yol açabilir.
Kullanım Alanları
Yıldız bağlantı, genellikle düşük güç gerektiren ve yumuşak bir başlangıcın önemli olduğu uygulamalarda tercih edilir. Örneğin, pompa ve fan gibi uygulamalarda yaygın olarak kullanılır. Üçgen bağlantı ise yüksek güç ve tork gerektiren uygulamalarda kullanılır. Örneğin, vinçler ve ağır makinelerde yaygın olarak tercih edilir.
Yıldız ve Üçgen Bağlantının Değiştirilmesi
Bazı motorlar, çalıştırma sırasında yıldız bağlantıda başlayıp, belirli bir hız veya süreye ulaştıktan sonra üçgen bağlantıya geçerler. Bu yönteme "yıldız-üçgen yol verme" denir. Bu yöntem, motorun düşük başlangıç akımı ile yumuşak bir şekilde çalıştırılmasını sağlar ve ardından tam güç ve verimle çalışmasına olanak tanır. Yıldız-üçgen yol verme, özellikle büyük motorlar için yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir.
Yıldız-Üçgen Yol Verme Yöntemi
- Başlangıç: Motor, yıldız bağlantıda çalıştırılır. Bu aşamada, motor düşük gerilim ve akımla çalışır.
- Geçiş: Motor, belirli bir hız veya süreye ulaştığında, üçgen bağlantıya geçiş yapılır.
- Tam Güç: Motor, üçgen bağlantıda tam güç ve verimle çalışır.
Bu yöntem, motorun hem yumuşak bir başlangıç yapmasını sağlar hem de yüksek güç gerektiren uygulamalarda kullanılmasına olanak tanır.
Asenkron Motorda Devir Yönü Değiştirme
Üç fazlı asenkron motorların çalışma durumuna göre bazen devir yönlerinin
değiştirilmesi gerekir. Bunu sağlamak için döner manyetik alanın yönü değiştirilir. Motor
klemensine bağlanan şebeke uçlarının (RST) üç tanesinden herhangi ikisi yer değiştirilir.
Örneğin, UVW uçlarına bağlanan RST faz uçları, RTS, SRT veya TSR sırasıyla
uygulandığında motor döner alanının yönü, dolayısıyla motor devir yönü değişir. Eğer faz uçlarının üçü birden yer değiştirilirse (TRS) motor devir yönü değişmez.
Asenkron motorda RST faz uçlarından herhangi ikisinin yer değiştirmesi devir
yönünün değişmesini sağlar.
Ekleyen : Yüksel Akgül
Okunma Sayısı : 409
Ekleme Tarihi : 17.12.2024 13:14:51
2 Babinaj ve El Sargısı
3 Yarım Kalıp (Gabare) Sarım
4 Tam Kalıp (Gabare) Sarım
5 Elektrik Motoru nedir, Nasıl Çalışır?
6 Asenkron Motor Bağlama Şekilleri
7 Üç Fazlı Motorun Bir Fazda Çalıştırılması
| * Sayfamıza Ücretsiz olarak Üye olmanız durumunda; Metin Şiirler bölümüne Şiir, Foto Galeri bölümüne Fotoğraf, Müzik & Video bölümüne Video ve Yemek Tarifleri bölümüne Yemek Tarifi ekleyebilirsiniz. Uygun görülmesi durumunda Sayfamıza Yardımcı Yönetici olabilirsiniz. |